De juiste zorg op het juiste moment bij heup- en knieartrose

Artrose is de meest voorkomende chronische aandoening in Nederland en het aantal mensen met artrose blijft de komende jaren toenemen. Dat vraagt om een andere manier van samenwerken tussen zorgverleners, vindt orthopedisch chirurg Sander Koëter. ‘Steeds meer mensen krijgen met artrose van heup of knie te maken. Tegelijkertijd weten we uit onderzoek dat veel mensen niet de juiste behandeling krijgen. Een combinatie van fysiotherapie, leefstijlinterventies en passend gebruik van pijnstilling is effectief, zelfs bij ernstige artrose. Met goed afgestemde samenwerking tussen zorgverleners is er voor mensen met knie- en heupartrose heel veel mogelijk. Dat maakt veel verschil voor de kwaliteit van leven’.

De kracht van een gecombineerde aanpak

Bij de behandeling van artrose zijn vaak meerdere disciplines betrokken. De huisarts ondersteunt met pijnstilling en soms injecties, de fysiotherapeut begeleidt met oefentherapie en beweegadviezen en de diëtist met leefstijl en gewichtsbeheersing. De orthopedisch chirurg komt in beeld als er noodzaak is voor aanvullende diagnostiek en operatieve behandeling.  ‘Juist in de combinatie en samenwerking tussen zorgverleners zit de kracht’, zegt Koëter. ‘Ook bij ernstige artrose kunnen patiënten veel winst behalen wanneer de verschillende behandelmethoden op het juiste moment in het ziekteverloop worden ingezet.’

Meer verbinding tussen zorgverleners

Om de samenwerking tussen zorgverleners te versterken, wordt in de regio Nijmegen gewerkt aan een netwerk waarin huisartsen, fysiotherapeuten en andere professionals samen volgens dezelfde uitgangspunten werken. ‘In de regio is al veel kennis over behandeling van artrose’, zegt projectleider Nicole de Baat. ‘We willen de aanwezige kennis samenbrengen en duurzaam samenwerken. Als iedereen volgens dezelfde kwaliteitsstandaarden en een eenduidig stappenplan werkt én dezelfde taal spreekt over artrose, komt er duidelijkheid voor zorgverleners en voor patiënten. Een eerste stap naar deze werkwijze is dat we gaan starten met een pilot met een aantal samenwerkende huisartsen- en fysiotherapiepraktijken. De ervaringen uit deze pilot worden gebruikt om de aanpak verder uit te breiden.’

Stepped Care als leidraad

De aanpak is gebaseerd op het principe van Stepped Care. Daarbij start de behandeling met de minst ingrijpende en meest passende interventie. Alleen wanneer het nodig is, wordt opgeschaald naar specialistische zorg. Zo komen patiënten op het juiste moment bij de juiste zorgverlener terecht en worden onnodige verwijzingen of behandelingen voorkomen. Tegelijkertijd blijft specialistische zorg beschikbaar voor patiënten die deze nodig hebben.

‘Er is geen vast stappenplan voor iedereen’, zegt Koëter. ‘De zorg moet passen bij de situatie van de patiënt. Iemand die graag wil blijven tennissen heeft andere doelen dan iemand die vooral mobiel wil blijven voor dagelijkse activiteiten. En er zijn ook patiënten voor wie een operatie uiteindelijk de beste oplossing is.’ Het blijft zorg op maat, waarbij het streven is dat de zorgprofessionals eenduidig communiceren met de patiënt en de uitgangspunten hanteren die we in de regio hebben afgesproken.

Ondersteuning met e-health

Er is een multidisciplinair zorgpad ontwikkeld dat wordt ondersteund met e-health. Patiënten krijgen toegang tot een digitale patiëntomgeving in de vorm van de Patiënt Journey-app. Via deze app krijgen ze informatie, adviezen en video's van zorgverleners. De inhoud van de informatie en de video’s ontwikkelen we in de regio, met zorgverleners uit het netwerk. ‘Het gebruik van de app past perfect bij de Stepped Care-benadering. Patiënten kunnen informatie terugkijken wanneer het hen uitkomt en krijgen ondersteuning die aansluit bij hun zorgtraject’, zegt De Baat. De app ondersteunt daarnaast het zelfmanagement van patiënten en zorgt voor eenduidige begeleiding.

Wat betekent dit voor huisartsen en fysiotherapeuten?

Voor huisartsen biedt de netwerkbenadering betere coördinatie van zorg. Patiënten komen sneller bij de juiste zorgverlener terecht en er ontstaat een directere verbinding met fysiotherapeuten, orthopeden en andere disciplines.

Voor fysiotherapeuten biedt deelname aan het netwerk kansen voor verdere specialisatie en kennisontwikkeling rondom artrosezorg, met een centrale rol als beweegspecialist binnen het behandeltraject.

Artrosezorg voor alle leeftijden

Hoewel artrose vaak met ouderen wordt geassocieerd, komt de aandoening ook voor bij jongere mensen. ‘Ook actieve mensen kunnen artrose ontwikkelen’, zegt Koëter. ‘Bijvoorbeeld na een knieletsel maar voor hen is dan een knieprothese vaak geen optie. Juist dan kan een goed afgestemde combinatie van begeleiding, leefstijlinterventies en oefentherapie een groot verschil maken.’

Klaar voor de toekomst

Met de verwachte groei van het aantal mensen met artrose wordt samenwerking steeds belangrijker. Door huisartsen, fysiotherapeuten, orthopedisch chirurgen en andere zorgprofessionals beter met elkaar te verbinden, ontstaat een zorgmodel waarin patiënten sneller passende hulp krijgen en zorgverleners optimaal gebruikmaken van elkaars expertise.