Bas Meijer over aanhoudende lichamelijke klachten

Bas groeide op in Nijmegen en maakte in zijn jeugd nogal wat mee. Toen hij 11 jaar oud was, overleed zijn vader. Praten over gevoelens deed hij niet. Hij wilde hard werken en bouwde een carrière op in de commerciële wereld. Trouwde en kreeg een gezin. Jarenlang leek dat goed te gaan, tot zijn lichaam een grens trok.

Medische molen

‘We stonden klaar om op vakantie te gaan toen ik fysiek instortte. Ik was in paniek: mijn hart! Mijn vader was overleden aan een hartprobleem en die angst had me nooit losgelaten. Ik kwam in de medische molen terecht. Er werden onderzoeken gedaan, maar lichamelijk was er niks zorgelijks. Toch bleef de druk op mijn borst en ik was voortdurend onrustig.’ Om weer vertrouwen te krijgen in zijn lichaam plaatste de cardioloog Bas in het hartrevalidatieprogramma, ook al was er geen behandeling geweest. Hij is daar ontzettend dankbaar voor, want het bood hem een uitweg, al zou dit een aantal jaar duren.

Praten over emoties

Tijdens de hartrevalidatie kwam hij bij een medisch psycholoog. ‘Praten over emoties is voor mij altijd moeilijk geweest. Die emoties voelen vond ik ook lastig. De psycholoog vroeg mij een tijdlijn van mijn leven te maken met positieve en negatieve piketpaaltjes.’ Tussen de 10 en 20 jaar waren er best heftige momenten geweest, ontdekte Bas. Daar gingen de psycholoog en hij zich in verdiepen, met bijvoorbeeld EMDR (therapie met licht, geluid en trilling). ‘Ik ontdekte dat ik tegen mijn emoties vocht om ze niet te voelen. Dát veroorzaakte de lichamelijke klachten. De psycholoog wees me op het ALK-programma (aanhoudende lichamelijke klachten). Daar ben ik haar dankbaar voor. Ze wist dat ik meer nodig had dan een uurtje hulp per week. De intake bij ALK was spannend, maar voelde ook als een kans.’ Het was het begin van een traject dat anderhalf jaar zou duren.

‘Ik was de achtste idioot’

Twee dagen per week kwam Bas voor dagbehandeling naar CWZ. Hij sloot zich aan bij een groep, waar elke 3 maanden mensen in- en uitstroomden. Samen doorliepen ze een programma met groepspsychotherapie, psychomotorische therapie, beeldende therapie, fysiotherapie en individuele begeleiding. ‘Het ‘psychoblok’ - jaja het kringgesprek met tissues - was heel lastig in het begin. Ik dacht eerst: zit ik hier met zeven idioten, maar ik bleek de achtste te zijn. Hier hoorde ik verhalen van anderen. Hun klachten leken op die van mij, terwijl hun levensverhalen heel anders waren.’

Reactie van het lichaam

ALK-patiënten horen weleens ‘Het zit tussen de oren’, maar dat is te simpel. Het is een combinatie van biologische, psychologische en sociale factoren die samen de aanhoudende lichamelijke klachten veroorzaken. Bas herinnert zich een oefening, waarbij hij met de ogen dicht op een muur moest aflopen en stoppen als hij dacht dat hij er was. Op dat moment gebeurt er bij iedereen iets in het lichaam. ‘Bij mij was dat die druk op de borst. Ook hier kwam weer dat inzicht: het is niet het hart. Mijn lichaam reageert op traumatische ervaringen die ik niet verwerkt heb.’ Er waren meer onderdelen, zoals narratieve exposure therapie. ‘Je neemt je eigen verhaal op en die opname luister je dan af. Ik vond het heftig om terug te horen, vooral de stiltes.’

Creatief

Mindfulness was niks voor Bas. ‘Ik ben van nature een vrij druk persoon en als het stil wordt, word ik heel onrustig. Maar ik ben altijd blijven meedoen, want je hebt elkaar nodig in de groep, omdat je daar samen kracht uithaalt.’ Creatieve therapie daarentegen was voor hem een lichtpuntje in het programma. ‘Hier kon ik dingen uiten die ik moeilijk onder woorden kreeg. Ik heb er iets gemaakt voor mijn vader en daardoor kon ik zijn dood een stukje verwerken. Samen met de psycholoog ben ik voor het eerst bij het veldje geweest waar mijn vaders as was uitgestrooid.’

Humor

Bij het ALK-programma heeft iedere patiënt een vel papier met de eigen gedrags- en gevoelspatronen erop. ‘We namen dat ding bij alle activiteiten onder de arm mee. Bij groepssessies hing het tegenover mij op de muur. Als ik aan het woord was, confronteerde de groep mij met die patronen. Het leerde me: hoe ga ik met dingen om, wat doet iets met mij en wat doet iets met de ander? Er werd in de groep hard gewerkt, maar gelukkig ook veel gelachen. Humor maakt alles lichter.’

Terug naar het dagelijks leven

Na de dagbehandeling volgde een natraject. Eén dag per week kwam Bas terug naar CWZ. Hier leerde hij het geleerde toe te passen in het dagelijks leven. ‘Dat was nodig, want je bent veranderd. Je voelt eerder aan als je ergens wat mee moet. Je gaat anders reageren. Je bewaakt je grenzen beter. Maar ook moet je dealen met verwachtingen van anderen.’

Andere waarden

De afgelopen periode heeft zijn kijk op het leven veranderd. ‘ Mijn normen en waarden zijn nu anders. Voorheen lagen die meer op het vlak van presteren en status. Nu vind ik sociale participatie veel belangrijker.’ Bas wilde dus niet terug naar zijn oude baan en werkt nu in een muziekwinkel, eerst vrijwillig en inmiddels betaald. ‘Ik help mensen bij de aankoop van een instrument en dat is leuk werk zonder stress.’ Het past bij hem, want hij speelt zelf gitaar in een coverband van De Dijk.

Ervaringen delen

Daarnaast volgt hij een tweejarige hbo-opleiding tot ervaringsdeskundige bij de Hogeschool Arnhem Nijmegen. In zijn reïntegratie-traject bij het UWV ontdekte Bas dat hij voortaan mensen wil helpen. Zijn ervaringen wil omzetten in de zorg. Nu loopt hij stage bij de opleiding verpleegkunde. ‘Ik vertel toekomstig verpleegkundigen over mijn ervaringen. Hen leren hoe sterk lichaam en geest met elkaar verbonden zijn, vind ik heel belangrijk voor zorgverleners, die vooral worden opgeleid om naar het lichamelijke stuk te kijken.’

Mensen bijstaan

Zelf had hij tijdens zijn herstel graag een ervaringsdeskundige ontmoet. ‘Je kunt mensen in hun kracht zetten. Even een bakkie koffie doen, geruststellen, spanning wegnemen. Helpen om wat rust te creëren voordat de ander naar een sessie gaat. Het mooie is dat je gelijkwaardig bent aan de patiënt. Je bent geloofwaardig omdat je zelf aan de andere kant hebt gezeten. En je bent breed inzetbaar: je bent er voor patiënten, familie én zorgverleners. Ik hoop dat ik hier straks mee aan de slag kan.’

Familie betrekken

Familieparticipatie vindt Bas ook belangrijk voor ALK-patiënten. ‘Ik had het geluk dat mijn thuissituatie gezond is, maar dat is niet voor iedereen zo. Ik voelde me wekenlang zo slecht, dat ik alleen maar op de bank kon liggen. Dat had natuurlijk veel impact op mijn vrouw en kinderen. Gelukkig had ik geen financiële zorgen en we konden het opvangen. Mijn vrouw kon ook mee naar de psycholoog, maar dat gebeurde alleen als ik het initiatief nam. Het is mooi dat in het programma tegenwoordig ook een naastendag is opgenomen, zodat iedereen dit krijgt aangereikt.’

Onwetendheid

Er is veel onwetendheid over ziekten zoals die van Bas. ‘Als je bij de GGZ komt, heb je een stempel. Ik ben sinds mijn instorten altijd open geweest tegenover vrienden en familie: dit is er met me aan de hand. Op feestjes ging ik in het begin na een kwartier al weg. Daar was begrip en ruimte voor. Maar er waren ook vragen en dan voelde ik me weleens aangevallen. Ik weet nu hoe belangrijk het is dat je over je problemen en emoties praat en dat je niet bang moet zijn voor reacties van anderen. Het is geen gemakkelijke tijd geweest, maar ik ben er dankzij het ALK-programma als een ander mens uitgekomen en het gaat goed met me. ’

November 2026

Foto: Bas Meijer in het lokaal van creatieve therapie bij ALK