Prikkelbare darm syndroom

Wat is een prikkelbare darm?

Mensen met het prikkelbare darmsyndroom (PDS), ook wel ‘spastische darm’ genoemd, hebben gevoelige darmen. Een geringe vulling van de darm (met gas of ontlasting) geeft al een pijnlijk gevoel in de buik. Bij PDS kan zelfs een lege darm pijn doen. Naast de pijn is er vaak een opgezette buik of opgeblazen gevoel en een verandering in de ontlasting. 

Beoordeling huisarts of arts

De huisarts kan aan de hand van Rome IV criteria en bij een normale ontlastingstest en bloedtest de diagnose PDS stellen. Als de huisarts hier niet zeker van is, kan hij u doorverwijzen naar het ziekenhuis. Daar kan de MDL arts samen met een gespecialiseerd verpleegkundige kijken of u PDS heeft.

Rol huisarts

Prikkelbare darmsyndroom (PDS) komt voor bij 10 tot 20 procent van de bevolking. Om de diagnose PDS te stellen en te behandelen, hoeft u niet naar het ziekenhuis. Uw huisarts kan u in de meeste gevallen verder helpen. Hier leest u over de verschillende behandelingen om de klachten van PDS te verminderen.
PDS-klachten kunnen verschillende oorzaken hebben. Vaak heeft dat wat u eet invloed en soms is er sprake van bijkomende verstopping. Bij sommige patiënten speelt stress een duidelijke rol.

Met deze informatie proberen we te voorkomen dat mensen onnodig naar het ziekenhuis verwezen worden voor diagnose of behandeling. Een ziekenhuisbehandeling kan immers heel belastend zijn voor de patiënt. Bovendien is een ziekenhuisbehandeling duurder dan een behandeling door de huisarts.

Wanneer is verder onderzoek noodzakelijk?

Als de klachten toenemen of als er alarmsymptomen zijn, overleg dan met uw huisarts. Bij veel patiënten met PDS kan het nuttig zijn om eenmalig een bloedtest op glutenovergevoeligheid en een ontlasting test op calprotectine (test voor darmontsteking) te doen. Dit kan uw huisarts zelf doen.

Darmonderzoek (coloscopie) niet nodig?

Een coloscopie is niet nodig om de diagnose PDS te bevestigen. Bij PDS ziet de darm er namelijk normaal uit. Als u typische PDS-klachten heeft dan is de kans dat deze veroorzaakt worden door een andere ziekte dan PDS verwaarloosbaar klein.

Waarom naar CWZ met prikkelbare darm?

Om de diagnose PDS te stellen en PDS te behandelen, hoeft u niet bij het ziekenhuis in behandeling te blijven. Door de informatie op deze website te lezen, bent u in staat om zelf te kiezen welke behandeling u wilt. U kunt dat samen met uw huisarts bespreken. Niet alle behandelingen slaan bij iedereen aan. Maar de behandelingen geven u wel de mogelijkheid om uw klachten te beheersen en weer ‘de regie’ over uw leven te krijgen.

  • De diagnose kan in een kort traject in CWZ gesteld worden waarna uw eigen huisarts de behandeling kan doen. Soms kunnen huisartsen deze diagnose ook zelf stellen. 
  • Na diagnose een goede begeleiding door verpleegkundig specialisten op de polikliniek MDL.
  • Het behandelplan bestaat uit het reduce PDS project.
  • Samen met u, met voorlichting en een behandelplan, de behandelopties bespreken. U kunt zelf kiezen welke behandeloptie u wilt proberen.

Hoe ontstaat PDS?

Dat is niet bekend. Soms lijkt PDS familiair te zijn: als ouders, broers of zussen er ook last van hebben. PDS kan ook ontstaan door een buikgriep (maagdarminfectie), operatie of langdurig gebruik van antibiotica. Zowel stress als de samenstelling van de voeding kunnen een belangrijke invloed hebben op de ernst van de klachten. Mogelijk speelt de samenstelling van de darmflora ook een rol.

Kan PDS ook op latere leeftijd ontstaan?

Ja dat kan. Maar meestal begint het al op jongere leeftijd, soms al in de kindertijd. PDS komt twee keer zo vaak voor bij vrouwen als bij mannen.

Kan de darm beschadigd raken door PDS?

Gelukkig kan dat niet. Hoe erg de klachten ook kunnen zijn, de darm raakt niet beschadigd. Er is ook geen verhoogd risico op darmkanker of andere darmziekten.

Wanneer is een behandeling effectief?

Of een behandeling effectief is, is heel persoonlijk. Sommige patiënten zijn blij met een kleine vermindering van de klachten. Anderen zijn alleen tevreden als alle klachten verdwenen zijn. Dat laatste is helaas maar zelden het geval.

Klachten/symptomen prikkelbare darm

Een prikkelbare darm kan veel klachten geven. 

  • buikpijn. De belangrijkste klacht is pijn of onaangenaam gevoel ergens in de buik of maagstreek. De pijn kan zeurend zijn, maar kan ook gepaard gaan met hevige steken. Soms zijn de pijnaanvallen zo hevig dat ze doen denken aan een gal- of niersteenaanval. De pijn verandert vaak voor, tijdens of na de ontlasting. Na het eten wordt de pijn soms erger. Tijdens de slaap is er vaak geen pijn.
  • opgezette buik of opgeblazen gevoel. Dit ontstaat vaak in de loop van de dag. Sommige vrouwen geven aan dat het lijkt alsof ze zwanger zijn. De buik zet soms zichtbaar op en de druk in de buik voelt onaangenaam. De riem, de strakke broek en soms het BH bandje moeten los.  Het lijkt alsof de darmen vol ontlasting zitten maar dat is vaak niet zo. De oorzaak van de opgezette buik is onbekend maar het lijkt erop dat (om onbekende redenen) de buikspieren ontspannen en het middenrif naar beneden gaat waardoor de buik naar voren komt.
  • veranderende ontlasting. Veel mensen met PDS merken dat sinds het begin van de buikklachten ook de ontlasting veranderd is. Soms komt de ontlasting vaker en/of dunner (soms waterdun) en is moeilijk op te houden. Soms is de ontlasting juist harder, komt minder vaak en kost het juist veel moeite om de ontlasting kwijt te raken. Soms ook afwisselend hard en dun, zelfs op één dag. Voorafgaand aan de ontlasting neemt de pijn soms wat toe en na afloop zakt het weer wat. Na de ontlasting voelen de darmen niet altijd leeg.
  • klachten buiten de buik. Vaak zijn mensen met PDS meer vermoeid. Van pijn word je moe en door de vermoeidheid voel je de pijn erger. De buikpijn kan soms uitstralen naar de rug. Soms zijn er bijkomend maagklachten: opgeblazen gevoel en misselijkheid. 

Heb ik het prikkelbare darmsyndroom?

Als u al lange tijd PDS-klachten heeft zoals terugkerende buikpijn, opgezette buik of een opgeblazen gevoel en en/of een veranderde ontlasting en er zijn geen ‘alarmsymptomen’, zoals afvallen bloed bij de ontlasting dan is de diagnose PDS waarschijnlijk. De diagnose wordt gesteld aan de hand van de Rome IV criteria A + B + C. Uw huisarts kan de diagnose zelf te stellen. Daarvoor hoeft u niet naar het ziekenhuis.

Rome IV criteria: A + B + C

  • A: In de afgelopen 6 maanden minstens 3 maanden 1 dag per week buikpijn én
  • B: (2 van de 3 criteria moeten aanwezig zijn) 
  1. De pijn hangt samen met de ontlasting: de pijn verbetert/verergert voor/tijdens/na de ontlasting;
  2. Sinds het begin van de pijn is het patroon van de ontlasting veranderd: vaker en/of minder vaak ontlasting;
  3. Sinds het begin van de pijn is de stevigheid van de ontlasting veranderd: dunner en/of harder.
  • C: Er zijn geen ‘alarmsymptomen’.

Soms is verder onderzoek noodzakelijk, bijvoorbeeld als er ‘alarmsymptomen’ zijn: (1) er is vrijwel alleen diarree, (2) er is onbegrepen gewichtsverlies of (3) er zit bloed bij de ontlasting. Overleg dan met uw huisarts.

Doe online de PDS-test

Met de Heb ik PDS-test kunt u online testen of u het prikkelbare darmsyndroom heeft. Deze test gaat in op buikpijn en poepproblemen. En de test geeft meer informatie over de ernst van uw PDS-klachten. Deze informatie kunt u meenemen in het gesprek met uw arts.

Wat als mijn klachten niet precies voldoen aan de Rome IV criteria? Overleg dan met uw huisarts. Ook al voldoen de klachten u niet precies aan de criteria dan nog kunt u nog steeds PDS hebben.

Meer over prikkelbare darm

U verlaat hiermee de informatiepagina's over behandeling dieet.

U kunt bij deze aandoening de volgende onderzoeken krijgen. Dit hangt af van uw situatie.

U kunt bij deze aandoening de volgende behandelingen krijgen. Dit hangt af van uw situatie.

D

U kunt bij deze aandoening te maken krijgen met de volgende poliklinieken of teams. Dit hangt af van uw situatie.

U kunt bij deze aandoening te maken krijgen met de volgende specialismen. Dit hangt af van uw situatie.