Zorg voor de patiënt

Patiëntrollen en zorglanen

CWZ Nijmegen patiëntrollen

De patiënt bestaat niet

De manier waarop mensen communiceren en zich gedragen verandert, nu en vooral in de toekomst. Mensen, patiënten en hun mantelzorgers beïnvloeden op verschillende manieren actiever hun eigen zorgproces. Zij zijn kritisch en wensen een actieve betrokkenheid bij hun behandeling. Daarnaast zijn mensen beter geïnformeerd en is informatie steeds meer toegankelijk en beschikbaar. Mensen worden ouder, zijn steeds vaker chronisch ziek, hebben meerdere aandoeningen tegelijkertijd en krijgen hierdoor te maken met veel verschillende hulpverleners. Mensen zijn daarom ook steeds meer geïnteresseerd in nieuwe zorg- en serviceconcepten die hun afhankelijkheid beperken en hun autonomie vergroten. De mate waarin is vaak afhankelijk van de wijze waarop zij willen en kunnen omgaan met hun gezondheid en zorgproces. En dat wordt onder andere weer bepaald door de persoonlijkheid van mensen en de aard van de benodigde zorg (acuut, electief, chronisch). Kortom, dé patiënt bestaat niet! In toenemende mate zullen patiënten verschillende rollen (willen) vervullen. En gebruik maken van daarbij passende zorg- en serviceconcepten die voldoen aan wensen en behoeften van de patiënten (in elke rol).

CWZ-visie

De CWZ-visie bestaat uit 4 aspecten. Het hoger doel beschrijft ons bestaansrecht. In onze kernwaarden en kernkwaliteiten benoemen waar wij voor staan en waar wij in uitblinken. Het gewaagde doel beschrijft wat CWZ bereikt wil hebben in 2015. Lees meer over de CWZ-visie.

Een patiënt kent vele gezichten

We onderscheiden in CWZ 4 patiëntrollen om beter tegemoet te komen aan de wensen van onze patiënten. De 4 rollen die een patiënt kan innemen gedurende het zorgproces zijn als volgt:

CWZ Nijmegen patiëntrollen

Kortom, patiënten kunnen wisselen van rol gedurende het zorgproces. Sterker nog: een patiënt kan gedurende 1 ziekenhuisbezoek meerdere rollen innemen. De rollen zijn afhankelijk van de situatie, aandoening (ernst en impact), zorgverlener (en diens netwerk) en de patiënt (en diens netwerk). De patiëntrollen zijn niet bedoeld als typering van een patiënt, maar geven typische gedragingen aan die patiënten in een bepaalde rol kunnen vertonen. Zij dienen als hulpmiddel om snel mensen te leren kennen en beter af te stemmen en aan te sluiten op patiënten.

Toolkit patiëntrollen

Naar aanleiding van de ambities in het strategieprogramma is de idee ontstaan om alle opgedane kennis over patiëntrollen te ontsluiten in een toolkit. En om aan de hand van de toolkit een begeleidingstraject voor leidinggevenden te ontwikkelen. De toolkit helpt leidinggevenden om met teams zorgverleners aan de slag te gaan met de patiëntrollen. De patiëntrollen zijn inmiddels doorvertaald naar rollen van mantelzorgers. Maar ook naar klantrollen zodat analisten, adviseurs, stafmedewerkers en dergelijke aan de slag kunnen.

Werkvormen

De werkvormen in de toolkit zijn gericht op het doorgronden van de verschillende patiëntrollen om meer inzicht te krijgen in:

  • de wensen en behoeften van de patiënten 
  • de kennis en ervaring (impliciete en expliciete ‘tools’) die wij gebruiken om ze te herkennen en bedienen 
  • de ontwikkelingsbehoefte van medewerkers om nog beter aan te sluiten bij de patiënten.

Verder zijn de werkvormen gericht op het leren over gewenst eigen gedrag: bewust worden, herkennen, afstemmen en aansluiten, en leren en evalueren.

CWZ Nijmegen Werkvormen

Gereedschapskist

De toolkit biedt een praktisch stappenplan en praktijkvoorbeelden om aan de slag te gaan met patiëntrollen. Het is als het ware een gereedschapskist met tips en trucs om het patiëntgericht werken op afdelingen te versterken.

De toolkit is zowel een hulpmiddel als een inspiratiebron om afgestemd op het team, de medewerker en de patiënt (doelgroep/klant) ontwikkelingstrajecten vorm te geven. Klik hieronder naar een filmpje over het begeleidingstraject patiëntrollen in CWZ:

Patiëntrollen in de praktijk

CWZ Nijmegen patiëntrollen

Ervaringen kort verblijf

CWZ Nijmegen patiëntrollen

Ervaringen poli kindergeneeskunde

CWZ Nijmegen patiëntrollen

Ervaringen radiologie

Meer keuze voor de patiënt

Zorgpad

Een zorgpad is een koppeling van zorgprocessen (en zorgverleners) zodat een voor een patiënt logisch samenhangend geheel ontstaat. Dit zorgt onder andere voor efficiency, snelle doorlooptijden voor patiënten en draagt bij aan het verhogen van de kwaliteit van zorg. Het betekent in de praktijk veelal uniformiteit in werkwijze en structuren.

Zorglaan

CWZ Nijmegen principe van zorglanen

Een zorglaan impliceert meer ruimte dan een ‘nauw’ pad. Zij staat symbool voor meer keuze voor een patiënt in een goed georganiseerd zorgpad. Om een zorglaan te realiseren moet maatwerk worden geleverd aan de patiënten. Dit betekent individualisering van de zorgprocessen. De patiënt krijgt de mogelijkheid om meer in zijn eigen zorgproces te sturen. De individuele wensen en behoeften van patiënten worden leidend en niet de veronderstelde behoefte van patiënten in het algemeen. Effectiviteit, in dit verband aansluiten aan de wensen en behoeften van patiënten, krijgt hiermee een toenemende belangrijke rol. Zowel procesefficiency als proceskwaliteit zullen moeten toenemen. Dit vereist een hoge mate van flexibiliteit. Deze flexibiliteit moet gerealiseerd worden door standaardisatie van processen. Standaardisatie is geen doel op zich, maar creëert ruimte voor maatwerk (voor patiënten in alle rollen). Patiënten moeten de mogelijkheid krijgen om hun eigen zorgtraject modulair op te bouwen. Onze taak is vervolgens om de modules te laten aansluiten, ook richting andere zorgverleners (in de gehele keten) en uiteraard de kwaliteit van de modules te maximaliseren.

Basisgedachten hierin zijn:

  • Patiënt wordt subject (in plaats van object als element van een systeem). 
  • Zorgverlener en patiënt co-creëren. 
  • Management van beheersing naar facilitering. 
  • Combinatie van standaardisering en flexibilisering. 
  • Balans in streven naar effectiviteit en efficiency. 
  • Vanuit het principe van zorglanen is de zorg zodanig georganiseerd dat de patiënt zijn zorgproces naar wens en behoefte (afhankelijk van patiëntrol) kan beïnvloeden. Op de inhoud van zorg (behandelingsmethodiek of wijze van verzorging). En op de timing van zorg (moment) en waar mogelijk de context van zorg (plaats).

Van zorgpad naar zorglaan: de paden op de lanen in

  • De uitdaging in het traject van zorgpad naar zorglaan is om de patiënt meer invloed te geven in zijn eigen zorgproces qua timing, inhoud en context. Zodanig dat ingespeeld wordt op de diverse patiëntwensen op verschillende momenten (in verschillende patiëntrollen) . Deze uitdaging gaan we aan door de ontwikkeling van tools om op zoek te gaan naar ruimte.
  • Zorgprocessen in kaart te brengen vanuit procesperspectief en patientperspectief. 
  • Vragenlijsten om te achterhalen welke momenten in het zorgproces bepaalde patiëntrollen dominanter zijn. 
  • Kort en krachtig in een stappenplan experimenteren met andere werkwijzen.

Meer informatie

Wilt u meer informatie, neem dan contact op met:
Lieke van der Meeren, secretaris raad van bestuur
 Mail: l.vandermeeren@verwijder-dit.cwz.nl
Telefoon: 024 365 86 01
Twitter CWZ: @CWZNijmegen