Verpleegkundige oncologie: doe mee aan het bevolkingsonderzoek darmkanker

Circa 15.000 nieuwe patiënten komen er elk jaar in Nederland bij met darmkanker. De ziekte staat op de tweede plaats van meest voorkomende kankersoorten. Er is niet één oorzaak van darmkanker. Vaak ontstaat deze uit een poliep uit de darmwand. Wel zijn er factoren die de kans op darmkanker kunnen vergroten zoals overgewicht, te weinig bewegen, roken en alcoholgebruik. Je kunt dus het risico verkleinen door een gezonde leefstijl. Dan is er ook nog de vergrijzing van de bevolking. Het risico op darmkanker stijgt als je ouder wordt. Daardoor stijgt het aantal darmkankerpatiënten dan ook licht.

Door screening is vroege opsporing van darmkanker mogelijk. Daarvoor is het bevolkingsonderzoek darmkanker (BVO) in het leven geroepen. Een uitnodiging krijg je als je staat ingeschreven bij een huisarts en 55 wordt. De meeste (voorstadia van) darmkanker worden immers gevonden bij mensen van die leeftijd of ouder. Om de 2 jaar  ontvang je automatisch een thuistest  (FIT-kit) via de post. Tot je 75 bent, want daarna is de kans klein dat zich binnen 10 jaar darmkanker ontwikkelt. Een poliep, het voorstadium van darmkanker, groeit namelijk heel langzaam.

Cijfers tonen aan dat in 2023 67% van de mensen mee deed aan het BVO darmkanker. Dat vind ik toch wel vreemd. Waarom niet meer mensen? Meedoen is notabene gratis, want het wordt gefinancierd door de rijksoverheid.

Eind 2024 hebben meer dan 50.000 mensen een petitie ondertekend om de leeftijd voor het BVO darmkanker te vervroegen naar 50 jaar. Bij de leeftijdsgroep van 50 tot 55 jaar worden ook veel vroege tumoren gevonden. En de ziekte is in dat stadium nog veel beter te behandelen, waardoor die groep betere overlevingskansen heeft.

Ook bij mij viel pas weer een paarse envelop op de deurmat. Je kunt je voorstellen dat ik wel even dacht, oe wat als…? Ik heb geen moment getwijfeld of ik wel of niet zou meedoen. Had totaal geen klachten, maar dat zegt niet alles. Toch heeft de envelop er een paar dagen gelegen. Want ja: wanneer ga je de test afnemen? Kan ik dan wel poepen enzovoort? Nu zijn de wc-potten van tegenwoordig ook nog eens zo gemaakt dat er geen podium voor je drol aanwezig is. Je moet dus wel wat voorbereiden met een kartonnetje of zo.

Paar keer prikken met een klein staafje, het staafje het potje in, dekseltje erop. Goed aandraaien natuurlijk. In de retourenvelop en gelijk maar naar de brievenbus brengen. Dan begint het wachten. Binnen 10 werkdagen krijg je de uitslag per brief. Er ging wel even wat door me heen toen ik de envelop openmaakte. Er was gelukkig niets aan de hand. Zou er bloed gevonden zijn in mijn ontlasting, dan volgt er een intake voor een vervolgonderzoek in de vorm van een coloscopie. Die is niet gratis, maar de kosten vallen wel onder de zorgverzekering.

Het onderzoek is een momentopname. Het is dus mogelijk dat je tussen twee BVO’s klachten krijgt die te maken hebben met darmkanker. Dus raadpleeg je huisarts bij klachten zoals bloed en/of slijm in je ontlasting, een verandering in je ontlasting die niet overgaat, het gevoel dat je moet poepen, ook al moet je niet. Of het gevoel dat de darm niet helemaal leeg is na het poepen, gewichtsverlies zonder reden, vermoeidheid die niet overgaat (vaak door bloedarmoede), minder eetlust, buikpijn of buikkramp.

Op mijn werk zie ik wat darmkanker voor impact heeft. Op de poli komen nogal wat mensen die eruit gepikt zijn in het BVO zonder dat ze klachten hadden. Vaak zijn zij er nog op tijd bij. Dus: aarzel niet, doe mee aan het BVO en kom in actie bij tussentijdse klachten! 

Margot Franken, oncologieverpleegkundige GIO-poli