Een mevrouw van 80 valt en breekt een arm. Op de spoedeisende hulp (SEH) krijgt ze gips en daarna mag ze weer naar huis. Maar misschien is ze gevallen is doordat medicijnen haar wat suf maken. Dan is de arm behandeld, maar blijft het probleem bestaan. Dankzij een nieuwe aanpak op de SEH is er tegenwoordig meer aandacht voor achterliggende problemen. Heel belangrijk nu ouderen langer thuis wonen, wat leidt tot toenemende druk op de spoedzorg. Het nieuwe GEM-team verandert de zorg niet alleen in CWZ, maar in de héle zorgketen rond deze mensen.
Wat is die nieuwe aanpak?
Sinds een half jaar beoordeelt een multidisciplinair GEM-team (geriatric emergency medicine) de situatie van kwetsbare patiënten van 70 jaar en ouder op de SEH. In het team werken de dokter op de SEH, SEH-arts, SEH-verpleegkundige, verpleegkundig specialist geriatrie, apothekersassistent, ziekenhuisapotheker en het transferpunt zorg nauw samen. Zij brengen met elkaar in beeld wat er speelt. Zo krijgen de arts, de patiënt en naasten duidelijkheid. Dat leidt tot zorg die beter past bij wat iemand nodig heeft. Een aantal andere ziekenhuizen werkt als langer met deze aanpak, met goede resultaten. De proef in CWZ is zo positief, dat het GEM-team blijft en wordt uitgebreid.
Hoe werkt het team?
De SEH-verpleegkundige vult bij elke patiënt van 70 jaar of ouder een vragenlijst in. Bij een positieve score schakelt de verpleegkundige het GEM-team in. Terwijl de zorgverleners van de SEH zich richten op de medische behandeling, doet het GEM-team aanvullend onderzoek.
De apothekersassistent - die al op de SEH zit - controleert welke medicijnen de patiënt gebruikt. De ziekenhuisapotheker beoordeelt tijdens een medicatiereview de interactie tussen medicijnen, de manier van toedienen, afwijkende bloedwaarden en klachten/bijwerkingen. De verpleegkundig specialist voert een geriatrisch assessment uit. Ze beoordeelt lichamelijke, psychische en sociale kwetsbaarheid. Ook gaat ze na wat voor de patiënt belangrijk is vanuit diens existentiële waarden.
Op basis van alle bevindingen neemt het team daarna een weloverwogen besluit. Bijvoorbeeld over (tijdelijke) opname in het ziekenhuis, extra zorg thuis of opname elders. Alle zorgverleners zijn zeer te spreken over deze werkwijze.
SEH-arts: 'We weten sneller wat nodig is'
SEH-arts Bastiaan van den Steen: ‘Er komen steeds vaker en meer oudere mensen op de SEH. Deze nieuwe werkwijze doet recht aan de oudere patiënt én past bij het tempo van onze afdeling. Het mooie is immers dat het medische, geriatrische en medicatieonderzoek tegelijkertijd gebeuren.’
‘Zo krijgen we in relatief korte tijd een compleet beeld van wat er bij de patiënt zelf speelt en van de hele situatie eromheen. Daardoor weten we sneller en beter wélke zorg er nodig is. En ook wáár de patiënt het beste op zijn of haar plek is en hoe we dat voor elkaar krijgen.’
Verpleegkundig specialist geriatrie: 'Er ontstaat een integraal beeld'
Verpleegkundig specialist Marèse Janssen: ‘Door het geriatrisch assessment ontstaat een integraal beeld. Het helpt ons bepalen of een ziekenhuisopname echt bijdraagt aan de kwaliteit van leven en de behandeldoelen van de patiënt. Het uitgangspunt is daarbij of medisch-specialistische zorg in het ziekenhuis noodzakelijk is. Thuis behandelen en herstellen met passende ondersteuning kan vaak ook.’
‘Wanneer terugkeer naar huis (nog) niet verantwoord is, zoeken we samen met het transferpunt, de huisarts en naasten naar passende vervolgzorg. Een verpleeghuisopname is altijd de uitkomst van een zorgvuldige afweging op maat. Waarin we aandacht hebben voor een goed georganiseerd vangnet en een heldere overdracht.’
Ziekenhuisapotheker: 'Expertises komen samen'
Ziekenhuisapotheker Job Eijsink: ‘Veel ouderen gebruiken meerdere medicijnen tegelijk. Vaak in de loop der tijd voorgeschreven door verschillende specialisten en de huisarts voor verschillende ziektebeelden. Ze kunnen klachten/bijwerkingen veroorzaken, elkaar versterken of juist verzwakken. Verder slikken veel mensen chronische middelen die nooit zijn gestopt. Soms zijn er ook slikproblemen.’
‘Vanuit onze expertise en analyse kunnen we de juiste interventie doen. Daarmee voorkomen we (her)opnames. Of we kiezen juist bewust voor een ziekenhuisopname, zodat we de medicatie van de patiënt goed kunnen instellen en monitoren. De kracht van het GEM-tem is de gezamenlijke werkwijze van verschillende experts vanuit een holistische blik. Het is een voorbeeld van waardegedreven zorg, waarbij oog is voor de individuele patiënt én voor de kosten.’
CWZ investeert in GEM-team
De verbeterde zorg voor ouderen op de SEH vraagt om een andere benadering en om extra inzet van personeel door geriatrie en de ziekenhuisapotheek. Maar het ziekenhuis investeert hier graag in vanwege het belang van verantwoorde en toekomstbestendige zorg voor de oudere patiënt. Met het GEM-team bouwt CWZ voort op een aanpak die elders al zijn vruchten heeft afgeworpen. Het sluit ook goed aan bij wat er in het ziekenhuis al langer gebeurt. Denk aan de screening op kwetsbaarheid van ouderen en de goede samenwerking in de zorgketen voor een juiste de in- en uitstroom van patiënten.
Zorg verbetert in hele keten
Marèse Janssen: ‘Ons GEM-team verandert de zorg voor kwetsbare ouderen op de SEH niet alleen in CWZ, maar vooral in de hele zorgketen rond deze mensen. De SEH wordt minder een eindpunt van zorg en meer een verbindende schakel binnen een breder zorgnetwerk. Een netwerk dat zich uitstrekt van thuiszorg, eerstelijnszorg (zoals huisarts en wijkverpleging) tot langdurige zorg (zoals verpleeghuis en revalidatie-instelling). Hierdoor verschuift de focus van ‘ziekte behandelen’ naar ‘functioneren en kwaliteit van leven behouden’, ook buiten de muren van het ziekenhuis. GEM leidt tot betere samenwerking, minder crisiszorg, en meer passende zorg op de juiste plek.’
Foto: een oudere patiënt op de spoedeisende hulp