Speltherapie
Wat is speltherapie?
Speltherapie is een manier om via het spel uw kind te helpen bij het ontdekken, uiten en eventueel verwerken van problemen of spanningen die hen dwarszitten en die tot klachten leiden. Vaak heeft het kind geen weet van deze problemen en spanningen. Het kind kan deze uiten in bijvoorbeeld: hoofdpijn, buikpijn, zindelijkheidsproblemen, afzonderen van de groep of agressief gedrag. In het algemeen klachten die voor het kind zelf of de omgeving hinderlijk zijn.
Waarom speltherapie?
U hebt daar als ouders zelf al het een en ander aan gedaan, maar soms is tussenkomst van een ander nodig. Immers, het kan zijn dat u als ouders op een bepaalde manier op het kind reageert, die steeds weer hetzelfde gedrag oproept. Hiermee wordt zeker niet bedoeld dat u de oorzaak zou zijn van de klachten. Als ouders voedt je ze op met regels en afspraken die kinderen soms kunnen beperken in hun gedrag. In de spelbehandeling ligt dit anders. Het kind krijgt ongeveer drie kwartier de volle aandacht en kan zich daardoor vrijer voelen om met zijn eventuele problemen voor de dag te komen, ze te onderzoeken en manieren te vinden om ermee om te gaan. Ook het feit dat de speltherapie niet gebonden is aan praktische regels voor opvoeding die thuis wel moeten gelden, geeft het kind in de spelkamer meer vrijheid.
Hoe verloopt speltherapie?
De speltherapie vindt plaats in een spelkamer. Dit is een ruimte waar allerlei soorten speelgoed aanwezig zijn zoals zandbak, poppenhuis, water, papier, verf, verkleedspullen, winkeltje, gezelschapsspelletjes etcetera. Als het kind de eerste keer in de spelkamer komt, vertelt de speltherapeut dat het kind zelf mag kiezen waarmee het kind wil spelen. Bovendien wordt er afgesproken dat alles wat er besproken wordt niet zomaar met anderen gedeeld wordt. Dat is nodig omdat het spel vaak erg persoonlijk is en het kind in het spel vaak de problemen uit waar hij of zij mee worstelt. Wil het kind zijn gedrag veranderen dan kan daar in de spelkamer een start mee gemaakt worden en de spelkamer dient als oefenterrein. Het kind kan in de speltherapie leren ontdekken wat hij of zij zelf kan herstellen.
Ook kan hij of zij door telkens uit te spelen wat hem bezighoudt, weerbaarder worden tegenover zijn problemen. Over het algemeen is het voor het kind prettiger om geen nette kleren aan te hebben omdat hij of zij dan waarschijnlijk minder vrij zal spelen uit angst zich vuil te maken. Het is belangrijk dat het kind niet vooraf thuis al instructies krijgt over wat het in de spelkamer wel of niet mag doen of zeggen.
Wat doet een speltherapeut?
In algemene zin zal de speltherapeut het kind alle ruimte geven om op zijn manier en in zijn eigen tempo de problemen naar voren te brengen en onder woorden te brengen. Dit houdt in dat zij het kind duidelijk laat merken dat zij hem waardeert om wat hij is, los van het feit of hij iets kan presteren. Hiervoor zal zij allereerst contact en een vertrouwensrelatie met het kind opbouwen. Het kind moet ontdekken dat het zich in de spelkamer veilig kan voelen.
Wat gebeurt er in de spelkamer?
Het kind kan soms weinig vertellen over wat hij of zij doet in de spelkamer waardoor u, als ouder, zich buitengesloten kunt voelen. Het is echter zeker niet de bedoeling u buiten te sluiten, met vragen kunt u terecht bij de ouderbegeleider of de therapeut. In de spelkamer zal de therapeute trachten om al spelende problemen voor het kind duidelijk te laten worden, waardoor het tot verwerking kan komen. In de spelkamer kan het kind zo intens bezig zijn dat het na afloop erg onrustig of moe is. Het is dan goed het kind met rust te laten, niet te proberen uit te horen, maar tevreden te zijn met wat het kind zelf kwijt wil.
Wat kunt u verwachten van speltherapie?
Vaak vertellen ouders gedurende de eerste periode van de speltherapie dat de klachten van het kind juist toenemen, dat de moeilijkheden eerder erger worden. Om dit te kunnen begrijpen zou men een kind met problemen kunnen vergelijken met een tegelpad, dat door slechte weersomstandigheden onbegaanbaar geworden is. Als men het pad echt goed wil herstellen moeten eerst alle tegels eruit gehaald worden. Een tijdlang kan men er dan nog moeilijker overheen. Tegel voor tegel wordt dan goed gelegd; soms is het weer slecht en kan men niet verder werken. Maar uiteindelijk, nadat de ondergrond zo goed mogelijk is glad gemaakt, liggen alle tegels weer gelijk en is het pad goed begaanbaar. Zo zal ook een kind in speltherapie slechts langzaam gaan veranderen, het moet als het waren een nieuw evenwicht gaan vinden. Het moet ervaren dat het zich in de spelkamer kan en mag uiten zoals het zelf wil en dat dat geaccepteerd wordt. Hierdoor is het mogelijk dat het kind gaat experimenteren met allerlei uitersten van gedrag, waardoor het voor de omgeving niet makkelijker wordt. Het is belangrijk voor u als ouders om dan te weten dat het kind dit ‘lastige’gedrag tijdelijk nodig heeft om zichzelf terug te vinden.
Het kind kan het ene moment hollen, soms stilstaan, een ander moment zelfs tijdelijk teruglopen. Begrijpen van dit ‘tijdelijk lastige’ gedrag houdt niet in dat u thuis ook alles van uw kind moet goedkeuren. U hoeft niet dezelfde normen te hanteren als in de spelkamer; juist in deze experimenteerfase heeft het kind vaste, redelijke regels nodig. Vaak is dit proces onderwerp van gesprek in de ouderbegeleiding.
De duur van de speltherapie kan variëren, afhankelijk van de ernst van de klachten en het kind. We streven er echter na zo kortdurend mogelijk te behandelen om het kind en het gezin niet onnodig te belasten.
Ouderbegeleiding
Uit het bovenstaande zal duidelijk worden dat een kind in speltherapie bij de omgeving allerlei vragen kan oproepen. Het gedrag van het kind kan gaan veranderen en u zult daar thuis op moeten inspelen. Om u hierbij enige steun te bieden, vinden er regelmatig gesprekken met u plaats. Bovendien is het voor degene die de speltherapie doet belangrijk om te weten hoe het thuis met het kind gaat en voor u om te horen welke ontwikkeling het kind in de spelkamer doormaakt. Voor het slagen van de speltherapie is samenwerking met het thuisfront een eerste vereiste.
