Ons hart
De bouw van het gezonde hart
Ons hart is een asymmetrisch orgaan welke opgebouwd is uit vier gedeelten: linker- en rechterboezem (atrium) en linker- en rechterkamer (ventrikel). De rechter- en de linker harthelft zijn van elkaar gescheiden door een tussenschot (septum). Verder heeft ons hart een pompgedeelte en een prikkelgeleidingssysteem, die qua bouw met elkaar verweven zijn maar wat functie betreft duidelijk moeten worden onderscheiden. Het hart van een volwassene weegt ongeveer 300 gram en is zo groot als een vuist.
Ons hart ligt in de borstkast nagenoeg midden achter het borstbeen. Pijn aan het hart wordt bijna altijd midden op het borstbeen gevoeld. Het hart ligt meer aan de linkerkant dan aan de rechterkant van het borstbeen. Verder wordt ons hart omgeven door een hartzakje (pericard).
De pompfunctie
Ons hart pompt het bloed met zuurstof en voedingsstoffen via slagaders naar alle delen van ons lichaam. De beide kamers zijn met deze grote slagaders verbonden. Vanuit de rechterkamer gaat een slagader naar de longen. Vandaar de naam longslagader (arteria pulmonalis). Vanuit de linkerkamer gaat er een slagader naar het lichaam en heet de grote lichaamsslagader (aorta). Zuurstofarm bloed wordt vanuit het lichaam via aders teruggevoerd naar het hart. Afvalstoffen worden via het bloed afgevoerd naar de nieren, de lever en de longen.
De hartspier zelf wordt van bloed voorzien door twee kransslagaders die om het hart lopen: de linker- en rechter kransslagader (coronair arteriën).
Het prikkelgeleidingssysteem
Het samentrekken van de hartspier wordt gestuurd door elektrische stroompjes die vanuit de boezem het hele hart doorgaan. Ze ontstaan in de sinusknoop (klein gebied van circa 1-2mm aangepaste spiercellen in de wand van de rechter boezem) en gaan via de hartboezem en de AV-knoop (plaats waar contact is tussen de kamers en boezems die de opgewekte prikkels van de sinusknoop doorgeeft) naar de kamers (ventrikels). Als de sinusknoop uitvalt, kunnen andere hartspiercellen deze functie overnemen, maar deze kloppen dan wel met een lagere frequentie. Ook bij ziektes van het hart en bij het ouder wordende hart kunnen soms spontaan groepjes cellen elders in het hart een samentrekking starten waardoor ritmestoornissen kunnen ontstaan.
De bloedsomloop
Ons bloedvatenstelsel is een gesloten systeem van vaten waardoor bloed stroomt. Kleppen in het hart en in deze vaten zorgen dat het bloed de goede kant opstroomt. We hebben twee bloedsomlopen, de kleine- en de grote bloedsomloop. De vaten verbinden het hart en de organen en zorgen voor de aanvoer van zuurstof en voedingsstoffen, alsmede voor de afvoer van afvalstoffen zoals koolstofdioxide. Ook zorgt de bloedsomloop voor circulatie van hormonen en afweerstoffen.
De kleine bloedsomloop loopt van het hart naar de longen en terug. In de longen wordt er zuurstof gehaald en koolstofdioxide weggebracht. De grote bloedsomloop loopt van het hart naar alle cellen in het lichaam en weer terug naar ons hart.
Hoe loopt onze bloedcirculatie (in het kort samengevat):
- de rechterkamer pompt bloed naar longen (daar neemt het bloed zuurstof op)
- het bloed komt via de longen terug in de linkerboezem
- via de kleppen gaat het naar de linkerkamer
- de linkerkamer pompt het zuurstofrijke bloed ons lichaam in (circuleert door ons lichaam)
- het bloed komt terug in de rechterboezem
- en gaat via de kleppen weer naar de rechterkamer
De cirkel is rond en het hele proces begint weer bij punt 1.
